Is in uw organisatie de installatieverantwoordelijke een eenling? Kan de IV’er rekenen op steun van de organisatie en zijn collega’s als het erop aankomt of staat hij er dan alleen voor? De veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties staat en valt met samenwerking.













Voetbal
Op dit moment vindt in Zuid-Afrika het grootste voetbaltoernooi ter wereld plaats. Nederland is weer in de ban van Oranje en we dromen al van een finaleplaats. Of dat gaat lukken is afhankelijk van verschillende factoren, zoals individuele klasse, fitheid, geluk en koelbloedigheid. Real Madrid gaf in de zomer van 2009 maar liefst 250 miljoen euro uit voor onder andere Christiano Ronaldo en Kaká. Toch lukt het Real niet om met de beste voetballers van de wereld dit seizoen de Champions League finale te halen. Hoewel aan veel voorwaarden voldaan was, ontbrak het misschien wel aan voldoende teamgeest. Dat zoiets als teamgeest kan groeien heeft het Nederlands Elftal tijdens het EK in 1988 laten zien. Oranje verloor haar eerste poulewedstrijd jammerlijk van Wit Rusland. Op het nippertje werd de kwartfinale tegen Ierland gewonnen. En toen in de halve finale van West-Duitsland gewonnen werd, kon het toernooi niet meer stuk. De winst op Wit Rusland in de finale werd de kroon op het werk: Nederland werd Europees kampioen onder de bezielende leiding van Rinus Michels. We zullen zien hoe Bert van Marwijk en zijn team het er vanaf brengen. Hup, Holland, Hup!

Afspraken maken
Ook in het bedrijf moet er sprake zijn van samenspel. Werknemers spelen ieder hun eigen rol. Dat gaat niet willekeurig, maar volgens bepaalde regels en afspraken. Sommige regels zijn zo belangrijk dat ze in wetten zijn vastgelegd. Zo hebben we de Arbeidsomstandighedenwet, waarin een aantal basisregels voor veilig werken aan en met elektrische installaties zijn vastgelegd. De werkgever moet deze basisregels aanvullen met afspraken om het werkbaar te krijgen, de zogeheten Arbocatalogus. Deze Arbocatalogus kan per bedrijf opgezet worden, maar gebruikelijker is het om dit per branche te regelen. Tot slot is het noodzakelijk om de vertaalslag van deze Arbocatalogus naar de eigen praktijk te maken en bedrijfsspecifieke afspraken te maken.

Afspraken volgen
En dan wordt het spannend. Want als een werknemer, hoe deskundig ook, de afspraken niet kent, gaat het alsnog mis. En wat te denken van de volgende vraag: Als de werknemer de afspraken wel kent, past hij of zij deze dan ook (altijd) toe? Voor een deel is het dus kennis en kunde, maar voor een deel is het ook gedrag. We hebben kennelijk zo onze eigen redenen om soms wel en soms niet de regels te volgen. Gelukkig gaat het vaak (net) goed, maar soms gaat het (net) niet goed. Het verschil is flinterdun: geluk of pech.













De rol van de installatieverantwoordelijke
Bij elektrische veiligheid heeft de installatieverantwoordelijke (de IV’er) een belangrijke rol. Hij is door de werkgever aangewezen en draagt de verantwoordelijkheid voor een veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties. Bij die verantwoordelijkheid behoren ook bevoegdheden, bijvoorbeeld om medewerkers aan te wijzen die hem daarbij helpen. Die medewerkers zijn meestal niet alleen van de technische dienst, maar ook van productieafdelingen, researchafdelingen of van buitenfirma’s.

Het werkveld
Om invulling te geven aan zijn verantwoordelijkheid houdt de IV’er toezicht op de veilige bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door het (laten) uitvoeren van periodieke inspecties van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. Ook zal de IV’er door middel van veiligheidstrainingen en gerichte instructies, kennis, vaardigheden en attitude van de betrokken medewerkers in stand moeten houden. Daarnaast zal het hele stelsel van afspraken door de IV’er onderhouden moeten worden. De wereld om ons heen is immers constant in beweging en er zijn nu eenmaal voortschrijdende inzichten. Deze kant van de installatieverantwoordelijkheid is redelijk bekend en geaccepteerd, zolang het budget het toelaat.

De keerzijde
Af en toe moet de IV’er echter als scheidsrechter optreden en corrigerende maatregelen nemen als afspraken niet nagekomen worden. Soms moet hij beslissingen nemen die strijdig zijn met het belang van bijvoorbeeld de productie. Deze “keerzijde” is niet zo populair in de organisatie, omdat men er “last” van heeft. Toch is het een cruciaal onderdeel van het streven naar een veilige bedrijfsvoering.

Samen zoeken naar oplossingen
Als het goed is zal de IV’er in dit soort gevallen in overleg treden met betrokkenen en leidinggevenden om naar oplossingen te zoeken:

• Staat de rest van de organisatie hier dan open voor, staat de organisatiecultuur dit toe?
• Werkt men mee omdat het als een gezamenlijk probleem gezien wordt in plaats van het probleem van de IV’er?
• Zal bijvoorbeeld de directeur of bedrijfsleider als een gedreven coach de samenwerking weten te sturen?
• Zal de productiemanager meewerken aan de ultieme veiligheidsmaatregel en de productie tijdelijk stilleggen om een noodzakelijke modificatie door te voeren?
• Maar ook: is de installatieverantwoordelijke zelf bereid om de balans te erkennen tussen veilig werken en de inspanningen (lees: kosten) die daarvoor geleverd moeten worden?

Dat samenwerken vraagt wederzijds vertrouwen en de ontwikkeling van de teamgeest.

Laat de “leeuw” niet in zijn hempie staan!
We maken veel en nuttig gebruik van elektriciteit, vaak zonder het te beseffen. Een wereld zonder elektriciteit is niet meer voor te stellen. Een nadeel van elektriciteit is dat het gevaarlijk is, dodelijk zelfs. Daarom vinden we de veiligheid van de elektrische bedrijfsvoering zo belangrijk en wordt er zoveel aandacht aan besteed. Laat de IV’er niet alleen staan als het erop aan komt. Want als je wilt scoren op het gebied van veiligheid zal je moeten samenwerken en daarin zal iedereen, van de directeur tot de collega op de werkvloer, zijn of haar verantwoordelijkheid moeten nemen. SAMENWERKEN = SCOREN.

Meer informatie
Rens Brandsema, general manager, 0511-454040 of r.brandsema@vanderheide.nl